محوطه سازی

لندسکیپ-4
به زبان ساده می توان محوطه سازی را چگونگی بکار بردن و جانمایی المان های مختلف مورد نیاز در یک فضا تعریف کرد. شاید در نگاه اول تصور این باشد که جدول بندی و مشخص کردن فضای سبز و راه ها تعریف مشخصی از محوطه سازی باشد، اما این چنین نیست و تمامی موارد بالا تنها اجزائی از عملیات پیچیده محوطه سازی می باشند .بعنوان مثال در محوطه سازی یک شهرک مسکونی بایستی تمامی موارد و ضوابط مباحث مختلف مسکن و شهرسازی در کنار طراحی زیبا و چیدمان مناسب بکار برده شود که از این موارد می توان به جانمایی نقاط امن، دسترسی های مختلف، فضا سازی های مناسب با جمعیت، و تراکم کلی فضا اشاره کرد.
لندسکیپ-نشیمن-باغ
بعنوان نمونه دیگر می توان به محوطه سازی ویلا و ساختمان اشاره کرد که در کشور ما در حال افزایش می باشد. در محوطه سازی ویلا، باغ ها و ساختمان بایستی به زیبایی در کنار ایمنی و استاندارد بودن آن توجه نمود.
باغ-آرایی
در طراحی اولیه محوطه سازی بایستی اولویت بندی را همیشه رعایت نمود. بعنوان نمونه در محوطه سازی ساختمان های مسکونی، ویلا و باغ بایستیموارد زیر را طبق نیازها و استانداردهای موجود اولویت بندی کرد:
1) ایمنی
2) دسترسی به فضای مسکونی و دیگر فضاها
3) چیدمان صحیح آیتم و المان های دکوراتیو در کنار یکدیگر
4) فضاسازی مناسب
5) استفاده از رنگ بندی های متناسب با فضا و در عین حال متناسب با دیگر المان ها
6) داشتن زیبایی هر جزء از المان ها در فضا بصورت تکی
7) پیش بینی مسیر صحیح انشعابات و تاسیسات ساختمانی و نزدیکی آن ها به فضای مورد استفاده
100
استفاده از گیاهان و اقلامی همچون فلاورباکس ها، واتروال، پرگولا، نیمکت، آلاچیق و … در محوطه ها می تواند علاوه بر زیبایی و تنوع در محوطه ساختمانی حس تعلق نسبت به محوطه را برای ساکنان ساختمان، درآنها ایجاد می کند. حس مکان داشتن،منجر به جذابیت بیشتر این فضا و افزایش استفاده از آن می گردد. از عوامل و دلایل ایجاد این حس مکان می توان جذاب بودن، سبز بودن، دعوت کننده بو.دن، داشتن فضاهای راحت برای نشستن و ایجاد حس تعامل و دوستی  با دیگران را بر شمرد.
محوطه-سازی-1

**************************

 روف گاردن – بام باغ

image
روف گاردن یا بام باغ ، تکنولوژی مدرن سقف سبز است با کارایی بالا بر روی پشت بام ها و تراس ها که به دلیل نیاز به موادی سبک و بسیار مقاوم و نیز ایجاد بستری مناسب برای رشد پوششی گیاهان ، امری تخصصی و مهندسی می باشد .
وجود این پوشش گیاهی در پشت بام میتواند به کاهش از دست دادن گرما و کاهش مصرف انرژی در شرایط زمستان تاثیر گذار باشد . پشت بام یک ساختمان ، تصویری از یک محوطه در اختیار شخص قرار می دهد که ممکن است در سطح خیابان بسیار ساده و معمولی به نظر بیاید. اما هنگامی که بر بالای بام یک ساختمان بلند بایستیم می توانیم تمامی این عوامل و مناظر متنوع را مشاهده و از دیدن آنها لذت ببریم
یکی از اصلی ترین مزیت های باغچه های روی بام ، میزان نور آفتابی است که در طول ساعات روز دریافت می کند و می تواند محیطی دنج و خصوصی برای استراحت ، پذیرایی و پرورش گیاهان باشد.
برای ساختن یک باغچه ، با توجه به شرایط خاص این محوطه ، به خدمت گرفتن مشاوران حرفه ای مورد نیاز است که با انجام عملیات نقشه برداری دقیق و انجام محاسبات گوناگون و انتخاب مواد مناسب و اجرای صحیح ، به محوطه شخصیتی خاص ببخشند .
با توجه به پیشرفت شهر نشینی و حضور برج ها و ساختمان های بلند ، فضاهای قابل دسترس برای محوطه سازی روز به روز ، رو به کاهش می رود و نیاز به ساخت این فضا ها تحت عنوان روف گاردن در فضاهای اندکی همچون بام ها و تراس ها بیش از پیش احساس می گردد.
علی رغم کم بودن منابع در این مورد در ایران و نیز سختی اجرای این نوع پروژه ها ، مجموعه خانه باغ ، سعی داشته بصورت کاملا تخصصی همگام با علم روز دنیا جز پیشگامان مطالعه و ساخت روف گاردن در ایران باشد
انتخاب خاک برای روف گاردن
خاک در روف گاردن یکی از مواردی است که میبایست برای انتخاب و آماده سازی آن دقت زیادی نمود چرا که خاک در روف گاردن دارای محدودیت هایی است که برخی از آنها عبارتند از:
1- خاک در روف گاردن باید وزن مخصوص کمتری داشته باشد
2- خاک در روف گاردن باید توانایی جذب آب بیشتری داشته باشد
3- اگر چه می توان با کود دهی نیاز غذایی گیاهان را در روف گاردن برطرف کرد اما به دلیل مشکلات برای تعویض خاک در روف گاردن ،خاک در روف گاردن باید دارای مواد غذایی باشد که با گذشت زمان علاوه بر بهبود دانه بندی بتواند نیاز گیاهان را به مواد غذایی مرتفع نماید. (خوشحالیم در طول این سالها با مطالعه و تکیه برتجربیاتمان توانسته ایم به ترکیب خوب و اختصاصی برای ساخت خاک مورد استفاده در روف گاردن برسیم)
انتخاب مصالح برای روف گاردن
اگر چه ساخت روف گاردن شباهت های زیادی به محوطه سازی دارد اما محدودیت وزن ، مهمترین عاملی است که باعث می شود تا تغییرات در انتخاب مصالح و حتی نحوه اجرای آنها به وجود آید
تقسیم وزن در روف گاردن
تقریبا مهندسین تمام ساختمان ها ، برای وزن برف ،حدود 50 کیلو در مترمربع ، بار بر روی پشت بام محاسبه مینمایند ، این بار محاسبه شده می تواند کمک کند تا برای اضافه وزن ناشی از ساخت روف گاردن بر ساختمان استفاده گردد.
اما نکته مهمتر از این موضوع برنامه ریزی تقسیم وزن المانها ی روف گاردن در محل های مناسب است چرا که باری که برای برف محاسبه شده بصورت یکنواخت در روی کل بام پیش بینی شده اما بار در روف گاردن در بسیاری از نقاط بصورت متمرکز میباشد .
زهکشی بستر کاشت در روف گاردن
شاید اهمیت ایزولاسیون در روف گاردن از کسی پوشیده نباشد اما باید خاطر نشان کرد اگر اهمیت زهکشی در روف گاردن بیش از ایزو لاسیون نباشد کمتر نیست . زهکشی در روف گاردن از دو سو دارای اهمیت است اول برای حفظ سلامت ریشه گیاهان مورد استفاده در روف گاردن و بعد برای جمع آوری و هدایت آب مازاد به لوله های خروجی . معمولا به دلیل در نظر نگرفتن لوله های جداگانه برای دفع آبهای مازاد روف گاردن ، باید از لوله های آب باران کمک گرفت . تبدیل زهکشی متمرکز در بستر های کاشت روف گاردن به زهکشی گسترده ،نیاز به فنون و مصالح خاص این موضوع را داراست. ( مجموعه خانه باغ با واردات لایه های مخصوص زهکشی روف گاردن که امروزه در اروپا مورد استفاده است امکان خوبی برای زهکشی بستر کاشت در روف گاردن را فراهم آورده است.
فیلترینگ روف گاردن
فیلترینگ د ر روف گاردن به عملیاتی اتلاق میشود که طی آن از انتقال املاح خاک به لایه های پایین تر جلوگیری می گردد . این عمل به واسطه قرار دادن لایه ای از الیاف ،انجام می پذیرد. عدم انجام این عملیات باعث تغییر بافت خاک و مسدود شدن مسیر های زهکشی روف گاردن می شود.
آلاچیق روف گاردن
ساخت آلاچیق در روف گارن با ساخت آلاچیق برروی زمین تفاوتهایی دارد که برخی از آنها عبارتند از:
1-نیروی باد وارده بر آلاچیق در روف گاردن بیشتر است
2-در اتصال استراکچر به آلاچیق محدودیت وجود دارد
ایزولاسیون روف گاردن
ایزولاسیون در روف گاردن یکی از مهمترین بخش ها است ، که در واقع مرزی است برای عبور و عدم عبور آب به فضایی که زیر روف گاردن قرار دارد . برای این بخش بسته به سایز روف گاردن می توان از روشها و مواد مختلفی استفاده نمود
انتخاب گیاه برای روف گاردن
تمام هزینه ها و تلاشها برا ی ساخت روف گاردن برای رسیدن به فضای سبز و کاشت گیاهان است و همین نمایانگر اهمیت انتخاب گیاهان برای روف گارن می باشد. گیاهانی که برای روف گاردن استفاده می شوند از میان همان گیاهانی که بر روی زمین کاشته می شوند انتخاب می گردند با این تفاوت که باید به چند خصوصیت آنها توجه داشت مثل میزان رشد ریشه ،میزان تحمل گرما و تابش مستقیم نور خورشید ،میزان مقاومت در برابر باد های شدید و… ( مجموعه خانه باغ با تکیه بر 15 سال سابقه در تولید و عرضه گل و گیاه واجرای فضای سبز اطلاعات مفیدی درخصوص کاشت گیاهان در روف گاردن داراست
کشور های پیشگام در ساخت روف گاردن
در سالهای اخیر بسیاری از کشور های جهان باتوجه به اثرات ثابت شده مثبتی که روف گاردن ها بر کیفیت محیط زیست شهری دارند برای گسترش روف گاردن در شهرها اقدامات قابل توجهی انجام داده اند . شهر هایی چون توکیو تورنتو , برلین , لندن و سنگاپور در پروژه های مختلفی اقدام به تحقیق و کمک مالی به گسترش روف گاردن ها نموده اند.
تفاوت بام سبز و روف گاردن
در بسیاری موارد از کلمه بام سبز بجای روف گاردن یا بام باغ استفاده می شود در حالی که بام سبز به بامی گفته می شود که آن در تدابیری اندیشیده می شود تا بام برای حفظ محیط زیست امکانات بیشتری داشته باشد بطور مثال در بام های سبز از سلول های خورشیدی ،توربین های بادی، سیستم جمع آوری و استفاده مجدد از آب مازاد آبیاری یا بارشها و….. استفاده می شود
توضیح اینکه برای تبدیل یک روف گاردن به یک بام سبز باید تاسیسات دیگری به آن اضافه شود تا امکان استفاده از انرژیهای تجدید پذیر و آبهای مازاد بارش را فراهم سازد.
تاثیر روف گاردن در اقتصاد جامعه:
روف گاردن تاثیرات زیادی در اقتصاد جامعه دارند که اهم آنها عبارت اند از:
لایه عایق رطوبتی نصب شده در روی بام از صدمات ناشی از اشعه ماورای بنفش و صدمات شیمیایی جلوگیری کرده و در برابر امواج گرما به عنوان عایق عمل می کند. این ویژگی بام های سبز طول عمر عایق رطوبتی را تا دو برابر افزایش داده و باعث صرفه جویی در هزینه ها می شود .
عایق بندی روف گاردن نیاز به انرژی را برای گرم و سرد کردن ساختمان به طور چشم گیری کاهش می دهد و همچنین باعث کاهش آلودگی صوتی می شود .
جاذبه زیبایی شناختی و زیبایی طبیعی روف گاردن ارزش ساختمان را در نزد بسیاری از استفاده کنندگان و مطابق با هر سلیقه برای کاربردهای تجاری ، سازمانی و مسکونی بالا می برند .
توسعه فضای سبز عمودی از مهم‌ترین دستاوردهای شهرسازی برای کاهش آلودگی و دمای هوا در شهرهای بزرگ است. خانه‌های اروپایی با استفاده از بام‌های گلکاری شده سالانه حدود ۱۰۰‌میلیون دلار در مصرف انرژی صرفه‌جویی می‌کنند. در کشورهای اروپایی بسیاری از شهروندان به طور تجربی دریافته اند که گلکاری در بام خانه‌هایشان موجب کاهش حرارت و دما به ویژه در تابستان می‌شود. در طول این فصل درجه حرارت سقف خانه‌های اروپایی اغلب تا ۱۴۰درجه فارنهایت افزایش می‌یابد، اما استفاده از فضای سبز عمودی روی بام‌ها این میزان گرما ذرات معلق در هوا را به گردش در می‌آورد. بررسی‌ها نشان می‌دهد سقف خانه‌های که گلکاری شده‌اند بیشتر از ۷۷ درجه فارنهایت گرما جذب نمی‌کنند و به همین دلیل در کاهش آلودگی هوا و میزان مصرف انرژی موثرند.کارشناسان معتقدند چنانچه سقف تمام خانه‌ها گلکاری شوند درجه حرارت کل شهر کاهش خواهد یافت. همچنین آنها می‌گویند اگر سقف خانه‌های یک طبقه گلکاری شوند از هزینه خنک کردن آنها بین ۲۰ تا ۳۰‌درصد کاسته می‌شود.
مدیریت فضاهای مرده ساختمانی با بام سبز یا روف گاردن
امروزه کمبود زمین و قیمت بالای آن در شهرهای بزرگ، ایجاد فضای سبز را با مشکلاتی مواجه کرده است. در این میان بام سبز یکی از رویکرد های نوین معماری و شهر سازی و برخاسته از مفاهیم توسعه ی پایدار است  که از آن می توان در جهت افزایش سرانه فضای سبز، ارتقای کیفیت محیط زیست و توسعه پایدار شهری بهره برد. بام های سبز دامنه وسیعی از فواید اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی را در بر می گیرند. مزایای زیست محیطی انکار ناپذیر بام های سبز در زمینه ی کاهش آلودگی هوا، کاهش گازهای گلخانه ای، جذب آلاینده ها، کاهش دمای محیط پیرامون، و کاهش میزان مصرف انرژی بارها و بارها توسط متخصصین و پژوهشگران مورد سنجش قرار گرفته و نتایج آماری تمام این تحقیقات قابل دسترس بوده و روند تکمیلی  تحقیقات کماکان ادامه دارد.
علاوه بر مزایای زیست محیطی از مزایای اقتصادی و اجتماعی این بام ها می توان به موارد زیر اشاره نمود:
استفاده کاربردی از بام ها به عنوان فضای سبز خصوصی (مختص ساکنین ساختمان)
افزایش عمر متوسط بام با جلوگیری پوشش گیاهی از برخورد اشعه ماورا بنفش به سطح بیرونی بام
ذخیره انرژی گرمایش و سرمایش در فصول زمستان و تابستان
امکان پرورش سبزیجات، گلها و درختچه ها
افزایش ارزش ملک به دلیل فضای سبز افزوده ی آن و زیبایی نمای بیرونی برای ساختمان سازان و مالکان
زیباسازی منظر شهری و بهبود مناظر اطراف ساختمان
کمک به سلامت جسمی و روانی شهروندان علاوه بر بهداشت محیط
 پارک مینیاتوری بام فضای سبز طراحی شده در ابعاد کوچک باغ- پارک است که در فضاهای بلا استفاده ای از ساختمان نظیر پشت بام ها همسو با تکنولوژی مدرن و همخوان با ارزش های زیباشناسی، اجتماعی و فرهنگ ایرانی می تواند در شرایط زیست محیطی اکنون، فضای سبز از دست رفته شهری را زنده و موجبات پایداری محیط، بهبود سلامت روانی و جسمی ساکنین و افزایش کیفیت زندگی گردد.
 در این راستا اهداف اصلی عبارتند از:
بهره بردن از تکنولوژی مدرن همسو با فرهنگ ایرانی
ارتقای فرهنگ حفظ و استفاده از فضای سبز در محیط زندگی و کار
گام برداشت در جهت معماری پایدار و همساز با محیط زیست
کمک به زیباسازی شهری و ارتقای ابعاد اقتصادی و اجتماعی